تبلیغات
پیشران - آیا دنیا قابل درک است ؟!

جستجو

فهرست تاریخی

نویسندگان

دوستان

ابر برچسب ها

آمار سایت

بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسان :


پیشران
نوشته شده در تاریخ سه شنبه 3 اردیبهشت 1392 توسط wheat * | نظرات ()
 




  وجود 85.000.000.000.000.000.000.000 ستاره در جهان
 
بیش از 30 سال قبل یكی از مهم‌ترین اندیشمندان در زمینه همگانی‌كردن علم
این پرسش را مطرح كرد كه آیا دنیا قابل درك است ؟
 و سپس درصدد برآمد كه به آن پاسخ دهد.دنیا چیست؟
کائناتی که خوب است ما درک کنیم کدام است؟ چه اندازه ای دارد؟







نمی‌دانم كارل ساگان را می‌شناسید و با فعالیت‌هایش آشنا هستید یا خیر، اما این پرسشی بود كه او مطرح كرد و در نوشته‌ای كوتاه از كنار آن گذشت. هر چند این سوال در اصل ساخته و پرداخته ساگان هم نبود. او این پرسش را از اسلاف یونانی خود در بیش از 2000 سال قبل به ارث برده بود و البته از دید من، این پرسش به شیوه‌ها و بیانات گوناگون در طول تاریخ بشریت طرح شده و پاسخ هم داده شده است.

دنیا كه می‌توان آن را عالم بزرگ مقیاس (macro cosmos) نامید مجموعه‌ای عظیم و بسیار متنوع شامل همه آن چیزی است كه در تصور ما می‌گنجد. كهكشان‌ها بزرگ‌ترین ذرات این دنیا هستند. شاید بتوان آنها را یاخته‌های اصلی دنیای بزرگ مقیاس خودمان بنامیم. كهكشان‌ها مجموعه‌هایی بزرگ هستند كه شامل ستارگان و سحابی‌ها (سازندگان ستاره‌ها) می‌شوند و البته به جز آنها هر چیز دیگری را در این دنیا در خود جا داده‌اند. این سازه‌های كیهانی بزرگ اندازه‌هایی غیرقابل تصور دارند. مثلا راه شیری كه كهكشان خودمان است و ما به همراه منظومه شمسی‌مان درون آن به سر می‌بریم كهكشانی متوسط از گونه كهكشان‌های مارپیچی است. راه شیری را می‌توانید یك بیضی بزرگ فرض كنید كه قطر آن بیش از 110 هزار سال نوری است. یعنی برای طی كردن عرض این كهكشان با سرعت نور (بالاترین سرعتی كه در دنیای مادی می‌توان تصور كرد) باید بیش از 110 هزار سال زمان صرف كرد، اما در دنیایی كه ما از آن به عنوان دنیای بزرگ مقیاسمان نام بردیم كهكشان‌هایی به مراتب بزرگ‌تر از راه شیری هم وجود دارد. كهكشان‌های با ابعاد بزرگ‌تر و البته در تعداد بسیار زیاد. امروزه براساس آخرین برآوردهایی كه از تعداد كهكشان‌ها داریم بیش از 170 میلیارد (170.000.000.000) كهكشان باید در دنیا وجود داشته باشد. هر چند امروزه این رقم خیلی بیش از این هم اعلام می‌شود. از سوی دیگر درون هر كهكشان بیش از 100 میلیارد (100.000.000.000) ستاره وجود دارد. این اعداد واقعا نجومی هستند یعنی با یك حساب سرانگشتی متوجه می‌شویم كه در دنیای بزرگ مقیاسی كه ما تاكنون قادر به دیدنش هستیم بیش از 17.000.000.000.000.000.000.000 (17سكتلیون) ستاره وجود دارد. (حاصل ضرب تعداد ستارگان در تعداد كهكشان‌ها) و البته توجه دارید كه گفتم آنچه كه تاكنون قابلیت دیدنش را داشته‌ایم. ما امروزه می‌دانیم (براساس شواهد كاملا محكم فیزیكی) كه مقدار بسیار زیادی ماده در دنیا وجود دارد كه ما هنوز آنها را ندیده‌ایم (دیدن به معنی آشكارسازی با ابزار‌های فیزیكی و نجومی) این ماده مرموز كه با نام ماده تاریك شناخته می‌شود بیش از 4 برابر دنیای قابل دیدن ما جرم دارد. یعنی اگر مثلا این ماده تاریك را هم همسان با كهكشان‌ها و ستاره‌های موجود فرض كنیم بنابراین تعداد ستارگانی كه از ماده تاریك ساخته شده‌اند بیش از 68.000.000.000.000.000.000.000 (68سكتلیون) ستاره به رقم بالا اضافه خواهد شد، اما دنیای ما فقط از ستاره‌ها ساخته نشده است. سیاره‌ها، سحابی‌ها، اجرام غیرستاره‌ای دیگر، اتم‌ها و مولكول‌ها و مواد معدنی و آلی دیگر و هزاران و میلیون‌ها ماده و جرم و شكل دیگر این دنیای بزرگ مقیاس را تشكیل داده‌اند. سوال این است كه آیا توده مغزی ما با جرمی كه فقط كمی بیشتر از یك كیلوگرم ماده دارد می‌تواند چنین دنیای عظیمی را شناسایی كند، آن را درك كند و روابط آن را شناسایی كند؟ آیا ما با چنین مغزی امكان این را داریم كه درك صحیحی از دنیای پیرامونمان داشته باشیم؟

بیایید در نخستین بخش از پاسخی كه به این پرسش اساسی می‌دهیم فقط از منظر كمی به آن بپردازیم. مثلا بیایید ببینیم اصلا مغز ما آدم‌ها (به عنوان مهم‌ترین ارگان پردازش و ذخیره­ اطلاعات) توان دریافت این حجم داده را دارد یا نه.

مغز از مجموعه‌ای از سلول‌های عصبی تشكیل شده است. نورون‌ها یا سلول‌های عصبی مغز وظیفه دریافت و پاسخ‌دهی به همه داده‌های محیط پیرامون را دارد. در مغز ما آدم‌ها در حدود 10 به توان 11 نورون وجود دارد

این سلول‌های عصبی همچون مدارهای الكترونیكی هستند كه جریان داده‌ها و انتقالات و تبادلات آنها را میسر می‌سازند، اما نورون‌ها در انجام این وظیفه مهم تنها نیستند. هر نورون از مجموعه‌ای از رشته‌های ریز متصل تشكیل می‌شود به نام دندریت‌ها. آنها همچون كلید‌های ریزی هستند كه نورون‌ها را به شیوه‌های مختلف و در مدارهای گوناگون به هم دیگر وصل می‌كنند. این دندریت‌ها هستند كه با برقراری اتصال یا قطع كردن جریان عصبی می‌توانند همچون صفر و یك‌های رایانه‌ای اطلاعاتی را شكل دهند كه در مغز ما ثبت می‌شوند و باقی می‌مانند یا تحلیل می‌شوند یا فراموش می‌شوند و به نیستی می‌رسند. هر نورون در حدود 1000 دندریت می‌تواند داشته باشد یعنی مغز ما آدم‌ها در حدود 100.000.000.000.000 (100 تریلیون) دندریت دارد.

حال اگر فرض كنید كه هر دندریت شامل یك بیت داده باشد معنی این اعداد این است كه مغز ما فقط می‌تواند 10به‌توان 14 بیت داده را در خود جای دهد. این را مقایسه كنید با تعداد ستارگان عالم... مغز ما كمتر از یك 100 تریلیونیم از كل دنیا را می‌تواند در خود جا دهد. از آن عجیب‌تر این كه مثلا یك دانه بلور نمك بیش از تمام ظرفیت مغز ما اطلاعات در آن نهفته است. بنابراین به نظر نمی‌آید كه ما بتوانیم حتی بخش كوچكی از دنیا را درك كنیم و آن را تحلیل كنیم. پس چه اتفاقی می‌افتد؟ این همه علم‌ورزی و انجام برنامه‌های علمی و پروژه‌های گرانقیمت ملی و بین‌المللی برای چیست؟ اگر ما حجم و ظرفیت داده‌های مغز ما حتی از یك بلور نمك كمتر است، پس چگونه ادعای شناخت دنیا را خواهیم داشت؟

پاسخی كه برای این پرسش و ادعا وجود دارد در اصل مفهوم علم نهفته است. علم مجموعه‌ای از دانستنی‌ها نیست كه برای شناخت دنیا به آنها نیاز داشتیم. علم بدنه دانایی است. علم شیوه‌های تحلیل است.

بنابراین وقتی می‌خواهیم یك بلور نمك را مورد شناسایی قرار دهیم یا دنیای بزرگ مقیاس را بشناسیم لازم نیست به تعداد ستارگان و داده‌های مرتبط با آن دندریت داشته باشیم. كافی است برای شناختن دنیا (بزرگ مقیاس یا كوچك مقیاس، فرقی نمی‌كند) قوانین و ضوابط دنیا را بشناسیم. با دانستن تعداد كمی از این قوانین می‌توانیم كل دنیا را مورد شناسایی قرار دهیم.

خوشبختانه ما در دنیایی زندگی می­ كنیم كه دارای قانون است. دنیای ما پر است از ضوابطی كه همه دنیا را شكل داده است و كافی است كه ما این قوانین را كشف كنیم. اگر چنین كنیم یعنی پا به حیطه علم گذاشته‌ایم و اگر چنین نكنیم یعنی حیطه دانش را نشانه گرفته‌ایم. كشف و شناسایی دنیا نیازی به دندریت‌های بی‌شمار ندارد كافی است قوانین دنیا را كشف كنیم تا دنیا كشف شود.



   منتظرمطالب بعدی ما باشید !




طبقه بندی: مطالب خواندنی،
برچسب ها: دنیا، کائنات، آیا دنیا قابل درک است ؟!كارل ساگان، کهکشان،